Yer kürəsinin forması tədricən dəyişir

21 sentyabr 2026 04:30 0 nəfər baxıb

Saloniki Aristotel Universitetinin alimləri aşkar ediblər ki, planetdə kütlənin yenidən bölüşdürülməsinin təsiri altında Yer kürəsinin forması tədricən dəyişir, planetin bərk qabığı qütblərdə daha az yastılaşır, cazibə qüvvəsi forması isə əksinə, daha yastılaşır.

"Report"un məlumatına görə, araşdırma "Journal of Geophysical Research: Solid Earth" (JGR) jurnalında dərc olunub.

Yer ideal kürə formasında deyil. Öz oxu ətrafında fırlanması səbəbindən planet ekvator ətrafında bir qədər genişlənib, qütblərdə isə yastılanıb. Tədqiqatçılar 1997–2015-ci illər ərzində qlobal peyk naviqasiya stansiyaları şəbəkəsinin (GNSS) məlumatlarından istifadə edərək bu formanın zamanla necə dəyişdiyini araşdırıblar.

Məlum olub ki, qütb bölgələrində Yer səthinin qalxma sürəti təxminən iki dəfə artıb. 1990-cı illərin sonunda qütblər ildə təxminən 0,5 mm qalxırdısa, 2015-ci ilə qədər bu göstərici təxminən 1 mm-ə çatıb.

Tədqiqatçılar dəyişikliklərin səbəblərindən biri kimi Qrenlandiya və Antarktidada buzlaqların əriməsini göstərirlər. Böyük buz kütlələri yox olduqda, onların altında yerləşən Yer qabığı yükdən azad olaraq tədricən qalxır. Eyni zamanda ərimiş sular okeanlara axaraq digər bölgələrdə, xüsusilə ekvatora yaxın ərazilərdə səthə düşən təzyiqi artırır və həmin ərazilərin tədricən çökməsinə səbəb olur.

Nəticədə Yerin bərk səthi daha az yastılanmış formaya keçir – sanki planet bir qədər "açılır". Lakin kütlənin yenidən paylanması Yerin qravitasiya sahəsinə fərqli təsir göstərir: suyun qütblərdən aşağı enliklərə doğru hərəkəti planetin qravitasiya formasının daha çox yastılanmasına səbəb olur.

Yer planeti Alimlər

Digər xəbərlər

Biznes

Azərbaycan İsveçrə ilə iqtisadi tərəfdaşlığın inkişafını müzakirə edib Azərbaycan İsveçrə ilə iqtisadi tərəfdaşlığın inkişafını müzakirə edib

523 15.sentyabr.2026 13:30

Digər ölkələr

WSJ: ABŞ-yə səfərindən əvvəl Si Cinpinin səhhəti ilə bağlı qeyri-müəyyənlik yaranıb WSJ: ABŞ-yə səfərindən əvvəl Si Cinpinin səhhəti ilə bağlı qeyri-müəyyənlik yaranıb

583 20.sentyabr.2026 05:30

Promo

JAECOO J8 Azərbaycan yollarında sərt sınaqdan keçdi JAECOO J8 Azərbaycan yollarında sərt sınaqdan keçdi

467 17.sentyabr.2026 10:50

Digər ölkələr

Pidlasa: 2027-ci ildə xərcləri qarşılamaq üçün Ukraynaya daha 32,6 milyard dollar lazımdır Pidlasa: 2027-ci ildə xərcləri qarşılamaq üçün Ukraynaya daha 32,6 milyard dollar lazımdır

565 17.sentyabr.2026 00:30

Sosial

Adil Kərimli: "Yeni tikililər, yeni infrastruktur layihələri tarixi binalara, tarixi abidələrə ciddi təhdid törətmiş olur" Adil Kərimli: "Yeni tikililər, yeni infrastruktur layihələri tarixi binalara, tarixi abidələrə ciddi təhdid törətmiş olur"

503 17.sentyabr.2026 11:50

Region

Yaşar Gülər: Şəhid və qazilərimizin göstərdiyi misilsiz səylər Türkiyə və Azərbaycanın ən möhkəm təminatıdır Yaşar Gülər: Şəhid və qazilərimizin göstərdiyi misilsiz səylər Türkiyə və Azərbaycanın ən möhkəm təminatıdır

468 18.sentyabr.2026 23:30

Hadisə

Bakı və Sumqayıtda yaşıllıqlara 40 min manata yaxın ziyan vurulub Bakı və Sumqayıtda yaşıllıqlara 40 min manata yaxın ziyan vurulub

581 18.sentyabr.2026 17:50

Digər ölkələr

Vuçiç: Prezident vəzifəsindən öz xalqına sədaqətlə xidmət etmiş insan kimi gedirəm Vuçiç: Prezident vəzifəsindən öz xalqına sədaqətlə xidmət etmiş insan kimi gedirəm

546 16.sentyabr.2026 22:30

Siyasət

Azərbaycan və Estoniya XİN-ləri arasında konsulluq məsləhətləşmələri keçirilib Azərbaycan və Estoniya XİN-ləri arasında konsulluq məsləhətləşmələri keçirilib

547 17.sentyabr.2026 20:50

Region

Hikmət Hacıyev: Revanşist qüvvələr sülh prosesini pozmağa çalışırlar Hikmət Hacıyev: Revanşist qüvvələr sülh prosesini pozmağa çalışırlar

372 17.sentyabr.2026 10:30

Digər ölkələr

Niderlandın Baş naziri Haaqadakı iğtişaş iştirakçılarını polisə qarşı zorakılıqda ittiham edib Niderlandın Baş naziri Haaqadakı iğtişaş iştirakçılarını polisə qarşı zorakılıqda ittiham edib

386 19.sentyabr.2026 22:30

Hadisə

Baş prokuror yanında Elmi-Məsləhət Şurasının növbəti iclası keçirilib Baş prokuror yanında Elmi-Məsləhət Şurasının növbəti iclası keçirilib

513 18.sentyabr.2026 11:30