Azərbaycanla Türkiyə arasında münasibətlərin xüsusi cəhəti onların geniş ictimai dəstəyə malik olmasıdır. Qardaşlıq anlayışı siyasi bəyanatlarla yanaşı, insanların bir-birinə münasibətində, ortaq hadisələrə reaksiyasında və qarşılıqlı gözləntilərində ifadə olunur.

Bu səbəbdən Türkiyənin siyasi və informasiya məkanından Azərbaycana yönələn ittihamların təsiri diplomatik müstəvi ilə məhdudlaşmır. Belə çıxışlar ictimai etimada toxunur və yaxın münasibətlərdən irəli gələn gözləntilərlə ziddiyyət yaradır.

Yeni Azərbaycan Partiyasının bəyanatında Azərbaycana qarşı səslənən təhqirlərin ictimaiyyətdə hiddət doğurduğunun vurğulanması həmin həssaslığın siyasi ifadəsidir.

Yaxınlıq qarşılıqlı həssaslıq tələb edir

Azərbaycan ictimaiyyətində Türkiyəyə münasibətin xüsusi mənəvi çəkisi var. Buna görə qardaş ölkədən səslənən ittihamlar başqa mənbələrdən gələn tənqidlə eyni şəkildə qəbul olunmur.

Burada narazılıq doğuran yalnız fikir ayrılığı deyil. Azərbaycanın daxili qərarlarına müdaxilə və ölkəyə qarşı kobud ifadələr daha dərin inciklik yaradır.

İctimai etimadın qorunması üçün bu fərqi anlamaq vacibdir. Dövlət siyasəti haqqında mübahisə qarşı tərəfin ləyaqətini və müstəqilliyini hədəfə alan ritorikaya çevrilməməlidir.

Vaxtında siyasi reaksiya məsələsi

Baş verənlər erkən siyasi reaksiyanı qabardır. Belə ki, vəzifəli şəxslərin açıqlamalarına aydın münasibətin gecikməsi onların daha geniş siyasi mövqenin ifadəsi kimi qəbul olunma riski artırır.

Bu baxımdan Azərbaycan ictimaiyyətində "Niyə daha əvvəl açıq mövqe bildirilmədi?" sualının yaranması anlaşılandır. Bu sualın mahiyyəti qarşılıqlı hörmətin hansı siyasi davranışlarla qorunduğunu aydınlaşdırmaqdır.

Vəzifəli şəxslərdən məsuliyyət tələb etmək və yaranmış anlaşılmazlığı birbaşa dialoqla həll etmək ictimai etimadın saxlanmasına kömək edə bilər.

Türkiyədən Azərbaycana dəstək

Azərbaycana qarşı Türkiyədə səslənən bəzi açıqlamalarla yanaşı, həmin yanaşmaları qəbul etməyən siyasi və ictimai mövqelər də ortaya çıxdı. Bu reaksiyalar müzakirənin bütün Türkiyə cəmiyyətinin Azərbaycana münasibəti kimi təqdim olunmasının yanlışlığını göstərir.

Azərbaycanın daxili işlərinə hörmət, iki dövlət arasında etimadın qorunması və siyasi bəyanatlarda məsuliyyət tələbi həm tanınmış siyasətçilərin çıxışlarında, həm də sosial şəbəkə paylaşımlarında ifadə edildi.

Binəli Yıldırımın mövqeyinin əhəmiyyəti

Türkiyənin sabiq baş naziri, Türk Dövlətləri Təşkilatının Ağsaqqallar Şurasının sədri Binəli Yıldırımın Azərbaycanın daxili işlərinə müdaxiləni rədd edən yanaşması bu müzakirələrdə diqqət çəkən mövqelərdəndir.

Bu yanaşma qardaşlıq münasibətlərinin əsas şərtlərindən biridir: yaxınlıq qarşı tərəfin müstəqil qərarvermə hüququnun qəbul edilməsini tələb edir.

Yıldırımın mövqeyinin dəyəri onun siyasi təcrübəsi ilə də bağlıdır. Dövlətlərarası münasibətlərdə sözün təsirini bilən siyasətçinin həssas məqamda qarşılıqlı hörməti önə çəkməsi gərginliyin azaldılmasına xidmət edir.

Dövlət Baxçalının çağırışı

MHP sədri Dövlət Baxçalı da iki ölkə arasındakı qardaşlıq münasibətlərinə zərər verən yanaşmalara qarşı çıxıb. Onun açıqlamasında türk dövlətlərinin suverenliyinə və müstəqilliyinə qarşılıqlı hörmət əsasında əməkdaşlığın inkişaf etdirilməsi vurğulanıb.

Bu mövqe mühüm siyasi meyar təqdim edir. Türk dünyasında əməkdaşlığın dərinləşməsi hər bir dövlətin müstəqil iradəsinin qəbul olunmasına əsaslanmalıdır. Ortaq kimlik və tarixi bağlar həmin prinsipin alternativi deyil, onu gücləndirən amillərdir.

Baxçalının yanaşması göstərir ki, münasibətlərin qorunması haqqında danışarkən suverenliyə hörmət məsələsi açıq ifadə olunmalıdır.

Sosial mediada səslənən alternativ yanaşma

Türkiyənin sosial media məkanında da Azərbaycanın dünyəvi dövlət modelinə dəstək verən və onun daxili qərarlarına müdaxilə cəhdlərini tənqid edən paylaşımlar yayıldı.

İstifadəçilər Azərbaycana qarşı əsassız çıxışlara etiraz edir, ölkəmizin öz inkişaf yolunu müəyyənləşdirmək hüququnu müdafiə edirdilər. Digər paylaşımlarda Azərbaycanın milli kimliyinə və dünyəvi institutlarına dəstək ifadə olunurdu.

Bu nümunələr bütün Türkiyə cəmiyyətinin mövqeyini ölçmək üçün kifayət etmir. Lakin onlar Azərbaycanı hədəfə alanların da bütöv cəmiyyətin adından danışa bilməyəcəyini göstərir.

Bu mövqelər iki xalq arasındakı ictimai etimadın qorunmasına töhfə verir. Azərbaycan-Türkiyə münasibətlərinin gələcəyi baxımından məhz belə məsuliyyətli yanaşmaların güclənməsi əhəmiyyət daşıyır.

Müsbət siyasi təmasdan davamlı etimada

İlham Əliyevlə Rəcəb Tayyib Ərdoğanın telefon danışığında münasibətlərin inkişafına qarşılıqlı əminliyin ifadə olunması mühüm addımdır. Bu təmas ictimai müstəvidə də daha məsuliyyətli yanaşma imkanı yaradır.

Lakin insanların incikliyinin aradan qalxması zaman və ardıcıl davranış tələb edir. Baş verənlərə münasibət bildirilməsi, oxşar çıxışların təkrarlanmaması və qarşı tərəfin həssaslığının nəzərə alınması bu prosesin əsas hissələridir.

Eyni zamanda ayrı-ayrı şəxslərin davranışına görə bütün Türkiyə cəmiyyəti haqqında mənfi nəticə çıxarılmamalıdır. Türkiyədə Azərbaycana hörməti və daxili işlərinə müdaxilənin yolverilməzliyini müdafiə edən səslərin mövcudluğu bu baxımdan əhəmiyyətlidir.

Azərbaycan-Türkiyə münasibətlərinin uzunmüddətli gücü siyasi əməkdaşlıqla ictimai etimadın bir-birini tamamlamasındadır. Həmin etimadı qorumaq bütün siyasi təmsilçilərin ortaq məsuliyyəti olmalıdır.

Oxşar xəbərlər

Həyatda yaxşı şeyləri niyə görmürük? - Tanınmış simaların FİKİRLƏRİ

Prezident İlham Əliyev və Çexiyanın Baş naziri Andrey Babiş mətbuata bəyanatlarla çıxış ediblər

Prezident İlham Əliyev IV Şuşa Qlobal Media Forumunun açılışında iştirak edib - YENİLƏNİB-3

Azərbaycanla Ruanda arasında sənədlər mübadilə olunub, prezidentlər mətbuata bəyanatlarla çıxış edib

Azərbaycan və Latviya prezidentləri mətbuata bəyanatlarla çıxış ediblər