Azərbaycan sürətlə karbohidrogen ixracatçısından Xəzər regionunu Avropa ilə birləşdirən "yaşıl enerji"nin əsas qovşağına çevrilir. "Qara dəniz sualtı kabeli" kimi layihələrin həyata keçirilməsi şəbəkələrin dayanıqlığına və rəqəmsal bağlantıya irihəcmli investisiya qoyuluşu tələb edir – bu vəzifələr Asiya İnkişaf Bankının (ADB) yeni strategiyasının əsasını təşkil edir.

ADB-nin Energetika Departamentinin baş direktoru Priyanta Vicayatunqa (Priyantha Wijayatunga) "Far.Az"a müsahibəsində bankın 70 milyard dollarlıq dəstək paketindən Azərbaycanda enerji şəbəkələrinin modernləşdirilməsinə nə qədər vəsaitin yönəldilməsi mümkünlüyü, nə üçün bankın energetika və IT-ni vahid bir bütöv kimi nəzərdən keçirdiyi və digər sualları cavablandırıb.

Həmin müsahibəni oxuculara təqdim edirik:

- ADB-nin Rəhbərlər Şurasının 59-cu illik iclasında elan edildiyi 70 milyard ABŞ dolları dəyərində olan təşəbbüs eyni zamanda həm energetika sektorunu, həm də rəqəmsal bağlantı sahəsini əhatə edir. ADB Cənubi Qafqaz və Mərkəzi Asiya regionlarında, o cümlədən Azərbaycanda bu iki istiqamətin inteqrasiyasını necə təmin etməyi planlaşdırır?

- Hər şeydən əvvəl, bir məsələyə dəqiqlik gətirmək lazımdır: hər iki istiqamət üzrə ümumi məbləğ 70 milyard ABŞ dolları təşkil etsə də, "Panasiya enerji sistemi" (PAGI) üçün hədəf göstərici 50 milyard dollar olaraq müəyyən edilib. Müvafiq olaraq, 50 milyard ABŞ dolları enerji komponentinə, 20 milyard ABŞ dolları isə Asiya-Sakit okean rəqəmsal magistralına yönəldilir.

Bu istiqamətlər arasında sıx qarşılıqlı əlaqə mövcuddur: elektrik ötürücü xətlər (EÖX) boyunca, bir qayda olaraq, optik lifli kabel çəkilir. Hər iki sektor məhz bu nöqtədə kəsişir. Bununla yanaşı, bilavasitə energetika sahəsinin inkişafı və elektrik enerjisinin ötürülməsinin təmin edilməsi üçün 50 milyard ABŞ dolları nəzərdə tutulub.

Qeyd etmək lazımdır ki, bu məbləğlər bütövlükdə Asiya-Sakit okean regionuna aiddir. Ayrı-ayrı subregionlar və ya dövlətlər üzrə konkret vəsait bölgüsü hələ aparılmayıb – söhbət bankın nail olmağı qarşıya qoyduğu ümumi hədəf planından gedir.

- Bəyan edilmiş 70 milyard dollarlıq öhdəliyin hansı hissəsi özəl sektorla tərəfdaşlıq vasitəsilə, hansı hissəsi isə birbaşa dövlət kreditləşməsi yolu ilə səfərbər olunacaq?

- Bizim proqnozlarımıza görə, 2035-ci ilə qədər energetika sektoruna yönəldiləcək 50 milyard ABŞ dollarının təxminən yarısı bankın öz resursları – ölkə və regional kvotalar hesabına təmin ediləcək. Qalan hissənin özəl sektordan və digər beynəlxalq maliyyə institutlarından, o cümlədən Dünya Bankı və sair təşkilatlardan cəlb edilməsi nəzərdə tutulur.

- Yeni təşəbbüsə gəlincə, Azərbaycanda enerji keçidi və elektrik şəbəkələrinin modernləşdirilməsi üçün ilkin qiymətləndirmə və ya resursların təxmini bölgüsü aparılıbmı?

- Hazırda ayrı-ayrı ölkələr və ya subregionlar üzrə ilkin vəsait bölgüsü həyata keçirilməyib. Bankın fəaliyyəti çərçivəsində həm fərdi ölkə proqramları, həm də subregional təşəbbüslər fəaliyyət göstərir: CAREC, SASEC, GMS, APG və s.

Hazırda PAGI təşəbbüsünün tammiqyaslı icrası üçün zəruri təməlin formalaşdırılması istiqamətində texniki yardım layihələri həyata keçirilir.

- Azərbaycan "Qara dəniz sualtı kabeli" layihəsinin reallaşdırılması və Xəzər hövzəsindən Avropa bazarlarına "yaşıl enerji"nin nəqli marşrutlarının formalaşdırılması üzərində fəal iş aparır. ADB-nin bu təşəbbüsü Azərbaycanın regional "yaşıl enerji" mərkəzi kimi mövqeyinin möhkəmləndirilməsinə necə töhfə verə bilər?

- PAGI-nin əsas vəzifəsi Asiya-Sakit okean məkanı daxilində enerji bağlantısının təmin edilməsindən ibarətdir. Bununla yanaşı, bizim ambisiyalarımız bu çərçivəni aşır: texniki cəhətdən mümkün olacağı təqdirdə bu sistemin Avropa şəbəkələri ilə inteqrasiya imkanını alqışlayardıq.

Haqlı olaraq qeyd etdiyiniz kimi, artıq bu istiqamətdə fəaliyyət həyata keçirilir. Biz həm Azərbaycana, həm də bütövlükdə regiona hərtərəfli dəstək göstərməyə hazırıq.

- Günəş və külək enerjisi sahəsində irimiqyaslı layihələrin, xüsusilə "Qaradağ" və "Abşeron" layihələrinin uğurla inteqrasiyası üçün Azərbaycanın "ağıllı şəbəkələr"inin inkişafına əhəmiyyətli kapital qoyuluşu tələb olunur. ADB bu yeni proqram kontekstində dövlət şəbəkə operatorlarına ("AzərEnerji" və "Azərişıq") məqsədyönlü texniki və ya maliyyə dəstəyinin göstərilməsi perspektivlərini araşdırırmı?

- Əlbəttə. Həm göstərilən proqram çərçivəsində , həm də ənənəvi ölkə strategiyaları vasitəsilə. Daxili elektrik ötürücü şəbəkələrin gücləndirilməsi vahid Ümumasiya enerji sisteminin həyata keçirilməsinin əsas şərtidir.

Biz Azərbaycana, eləcə də regionun hər hansı digər dövlətinə enerji ötürmə sistemlərinin yenilənməsi və təkmilləşdirilməsində kömək etməyə hazır olduğumuzu bildiririk. Bu halda mülkiyyət forması - istər dövlət kommunal təşkilatı, istərsə də özəl qurum olsun, rol oynamır. Ölkədən müvafiq müraciət daxil olduğu təqdirdə lazımi dəstəyi təmin etməyə hazırıq.

Oxşar xəbərlər

Azərbaycan Prezidenti İlham Əliyev yerli televiziya kanallarına müsahibə verib - TAM MƏTN

Azərbaycan Prezidenti İlham Əliyev yerli televiziya kanallarına müsahibə verib - TAM MƏTN, YENİLƏNİB-2

Bakıda İlham Əliyevin iştirakı ilə "Yeni dünya nizamına doğru" mövzusunda beynəlxalq forum keçirilib

"Qaraçılar məni əhatəyə aldı, bir də gördüm ki…" - Vahid Məcidovla MÜSAHİBƏ

İlham Əliyev Vaşinqtonda Sülh Şurasının ilk iclasında iştirak edib