Azərbaycan və Misir arasında münasibətlər son illərdə dinamik şəkildə inkişaf edir. Ən yüksək səviyyədəki qarşılıqlı səfərlər, siyasi dialoqun genişlənməsi, energetika, ticarət, turizm və digər sahələrdəki əməkdaşlıq qarşılıqlı əlaqələri keyfiyyətcə yeni səviyyəyə çıxarıb.

Bu gün Bakı və Qahirə birgə layihələrin həyata keçirilməsi üçün yeni imkanlar açaraq tərəfdaşlığı ardıcıl şəkildə möhkəmləndirirlər. İqtisadi əlaqələrin inkişafına, turizm mübadiləsinin genişləndirilməsinə, neft-qaz sahəsində, təhsildə və digər istiqamətlərdə əməkdaşlığa xüsusi diqqət yetirilir.

Misirin Azərbaycandakı fövqəladə və səlahiyyətli səfiri Husaməddin Əffat Mustafa Reda "Report"a müsahibəsində Azərbaycan-Misir münasibətlərinin hazırkı vəziyyəti, qarşılıqlı əlaqələrin perspektivləri, viza rejiminin sadələşdirilməsi ehtimalı, energetika sahəsində əməkdaşlıq və iki ölkənin regional proseslərdəki rolundan bəhs edib.

- Misir və Azərbaycan arasındakı münasibətlərin hazırkı səviyyəsini necə qiymətləndirirsiniz?

- Bizi ayıran amillərdən daha çox birləşdirən amillər var. Buna görə də belə bir sual yaranır: əgər bu qədər ortaq cəhətlərimiz varsa, niyə gündəlik həyatda bir-birimiz haqqında bu qədər az bilirik? Sualınıza qayıdaraq deyə bilərəm ki, əməkdaşlıq üçün imkanlar çoxdur. Biz artıq yaxşı nəticələr əldə etmişik, lakin daha çoxuna nail ola bilərik.

- Son illərdə ikitərəfli münasibətlərdə hansı nailiyyətləri ən əhəmiyyətli hesab edirsiniz?

- Açıq danışsaq, əsas mərhələlər iki hadisə olub: 2023-cü ildə Misir Prezidenti Əbdülfəttah əs-Sisinin Azərbaycana dövlət səfəri və 2024-cü ildə Azərbaycan Prezidenti İlham Əliyevin Misirə səfəri. Məhz onlar münasibətlərimizin gələcək inkişaf çərçivələrini və tempini müəyyənləşdirib.

- Yaxın vaxtlarda Misir və Azərbaycan arasında yüksək səviyyəli səfərlər gözlənilirmi?

- Belə səfərlər həmişə mümkündür. İyun ayında Misirin iki naziri - neft naziri və planlaşdırma naziri Azərbaycana səfər edib. Bundan əlavə, İslam Əməkdaşlıq Təşkilatına üzv dövlətlərin Parlament İttifaqının Bakıda keçirilən konfransda Misir parlamentinin iki komitəsinin sədri və parlament çoxluğunun lideri iştirak ediblər. Bu, artıq təmasların yüksək səviyyəsindən xəbər verir. Münasibətlərin inkişafı üçün siyasi iradə həmişə mövcuddur. Bəzən səfərlərin həyata keçirilməsi yalnız iş qrafiklərinin üst-üstə düşməsindən asılı olur.

- İkitərəfli əməkdaşlığın hansı istiqamətləri daha böyük potensiala malikdir?

- Potensial, demək olar ki, hüdudsuzdur. Biz hər iki tərəfin öz üstünlüklərinə malik olduğu sahələrdə əməkdaşlığı inkişaf etdirməliyik. Misirin də, Azərbaycanın da neft sənayesi var. Sizdə qaz sektoru inkişaf edib, bizdə də o mövcuddur. Biz qarşılıqlı faydalı əsasda təcrübə mübadiləsi apara bilərik.

Azərbaycan Qafqazda yerləşir və Mərkəzi Asiyaya çıxışı var, Misir isə Afrikaya təbii qapıdır. Strateji yerləşməsi və Süveyş kanalı sayəsində biz malların daşınmasını və saxlanmasını təmin etməklə Azərbaycan məhsullarının regionda təşviqi üçün logistika mərkəzinə çevrilə bilərik. Bənzər imkanlar Azərbaycanın coğrafi mövqeyindən istifadə etməklə Misir məhsulları üçün də açılır. Tibb, əczaçılıq və əlbəttə, turizm sahələrində ikitərəfli münasibətlərdə böyük perspektivlər var.

- Misir və Azərbaycan arasında turizm sahəsində əməkdaşlığı necə qiymətləndirirsiniz? Rəsmi statistikaya görə, son illər Misirə səfər edən azərbaycanlı turistlərin sayı artmaqdadır. Turizm əlaqələrinin gələcək inkişafı üçün hansı addımların atılması müzakirə olunur?

- Mən şadam ki, azərbaycanlılar Misirin tarixi ilə maraqlanırlar. Qeyd etməliyəm ki, azərbaycanlılar Şarm-əş-Şeyxdə istirahət etməyi çox sevirlər. Əminəm ki, misirlilər Azərbaycanda özlərini evlərindəki kimi hiss edirlər, çünki bizim cəmiyyətlərimiz oxşar ailə dəyərlərini bölüşürlər. Azərbaycanlılar, misirlilər kimi, ənənəvi baxışlara sadiqdirlər, ailə institutuna hörmət edirlər. Bütün bunlar turizm mübadiləsinin inkişafına kömək etməlidir. Bəzən mənim sözlərim Qərbdə birmənalı qarşılanmır, lakin mən hesab edirəm ki, Azərbaycan və Misir ailəsinin ənənəvi dəyərlər haqqında təsəvvürləri çox oxşardır. Elə davranış modelləri var ki, ailələr onları öz şəhərlərinin küçələrində görmək istəməzdilər. Həm Azərbaycanda, həm də Misirdə ailə institutu dəqiq müəyyən edilmiş olaraq qalır və öz vacib rolunu qoruyur.

Bundan əlavə, hər iki ölkə turistlərə çox şey təklif edə bilər. Azərbaycanın üstünlüklərindən biri yüksək təhlükəsizlik səviyyəsidir. Hesab edirəm ki, bu baxımdan Azərbaycan bir çox populyar turizm istiqamətlərindən müsbət şəkildə fərqlənir. Burada insanlar hücum və ya təqibdən qorxmadan axşamlar rahatlıqla gəzə bilərlər.

- Misir və Azərbaycan arasında vizasız rejimin tətbiqi imkanı müzakirə olunurmu?

- Çox yaxşı sualdır. Biz artıq Azərbaycan vətəndaşları üçün təkcə Şarm-əş-Şeyxə səfərlər zamanı yox, demək olar ki, Misirin bütün ərazisi üçün gəliş zamanı viza almaq imkanını tətbiq etmişik.

Eyni zamanda, biz Misir vətəndaşları üçün viza prosedurlarının sadələşdirilməsi üzərində azərbaycanlı dostlarımızla işləyirik.

- Misir neft-qaz sahəsində Azərbaycanla əməkdaşlıq üçün hansı imkanları görür?

- Bu gün Misirdə genişmiqyaslı geoloji kəşfiyyat işləri həyata keçirilir. Biz Azərbaycanın energetika sektorunun aparıcı şirkəti olan Azərbaycan Dövlət Neft Şirkətinin (SOCAR) bazarımızda iştirakında maraqlıyıq. Artıq SOCAR-ın Misirdə iştirakı ilə bağlı müzakirələrə başlamışıq. Biz öz təcrübəmizi bölüşməyə hazırıq. Misirin neft nazirinin bu yaxınlarda etdiyi səfər zamanı SOCAR-la çox məhsuldar danışıqlar baş tutdu. Konkret layihələrə gəldikdə isə şirkətlər razılaşmaların yekun imzalanmasına qədər təfərrüatları açıqlamamağa üstünlük verirlər. Lakin deyə bilərəm ki, Azərbaycan şirkətlərinin həm karbohidrogenlərin kəşfiyyatı və hasilatı sahəsində, həm də emal seqmentində iştirakı alqışlanır. Biz onlara hərtərəfli dəstək göstərməyə hazırıq.

- Bakıda keçirilən Ümumdünya Şəhərsalma Forumunun (WUF13) yekunlarını necə qiymətləndirirsiniz?

- Misir və Azərbaycan arasında yenidən bir çox oxşarlıqlar müşahidə olunur. Misir COP27-yə, sonra isə Ümumdünya Şəhərsalma Forumuna, Azərbaycan isə COP29 və WUF13-ə ev sahibliyi edib. Bakıdakı forum çox yüksək səviyyədə təşkil olunmuşdu. Orada nazirlər, ekspertlər, beynəlxalq təşkilatların və qeyri-hökumət sektorunun nümayəndələri iştirak edirdilər. Ümid edirik ki, onun nəticələri təcrübədə həyata keçiriləcək.

Ölkələrimiz şəhər inkişafı sahəsində oxşar çağırışlarla üzləşir. Misirdə kənd rayonlarının modernləşdirilməsinə yönəlmiş irimiqyaslı "Həya Kərimə" ("Ləyaqətli həyat") proqramı həyata keçirilir. Layihə su təchizatı, kanalizasiya, elektrik enerjisi, qaz şəbəkələri, yollar, fiber-optik rabitə, məktəblər, tibb müəssisələri və iş yerləri daxil olmaqla, müasir infrastrukturun inşasını nəzərdə tutur. Bu proqram sayəsində, demək olar ki, 50 milyon insanın həyat şəraiti yaxşılaşacaq.

- Misir şirkətləri Azərbaycanın işğaldan azad edilmiş ərazilərinin bərpasında iştirak etməkdə maraqlıdırlarmı?

- Misir və Azərbaycanın oxşar tarixi var. Hər iki ölkə öz ərazisinin bir hissəsinin işğalı ilə üzləşib. Buna görə də misirlilər öz torpağının suveren hissəsini azad etməyin nə demək olduğunu hamıdan yaxşı başa düşürlər. Sizin Qarabağ regionunuz var, bizim isə İsrail tərəfindən işğal edilmiş, sonra isə azad olunmuş Sinay yarımadamız. Bu gün Misir artıq minalardan təmizləmə sahəsində Azərbaycanla əməkdaşlıq edir. Bu, ərazilərin bərpası üçün ən vacib şərtdir. Mütəxəssislərimizin bu sahədə böyük təcrübəsi var. Misir şirkətləri də Azərbaycanın işğaldan azad edilmiş ərazilərindəki bərpa layihələrində iştirak etməkdə maraqlıdırlar. Əlbəttə, yekun qərarlar iqtisadi məqsədəuyğunluqdan və müqavilələrin şərtlərindən asılıdır. Amma iştirak üçün maraq və imkanlar, sözsüz ki, mövcuddur.

- Azərbaycanın D-8 İqtisadi Əməkdaşlıq Təşkilatına daxil olması hansı yeni imkanlar açır?

- Maraqlıdır ki, Azərbaycanın D-8-ə qəbul edilməsi ilə bağlı qərar məhz Misirdə keçirilən sammitdə qəbul olunub. Bu, özlüyündə münasibətlərimizin yaxınlığından xəbər verir. Biz Azərbaycanı D-8 ölkələri arasında görməyə çox şadıq və əminik ki, birlikdə sürətlə inkişaf edən iqtisadiyyatların dünya arenasında rolunu gücləndirə biləcəyik.

- Misir və Azərbaycan arasında təhsil sahəsində əməkdaşlığı necə qiymətləndirirsiniz?

- Həm Misirdə, həm də Azərbaycanda çox yüksək səviyyəli universitetlər var. Bu gün misirli tələbələr Azərbaycanda, o cümlədən tibb və neft-qaz ixtisasları üzrə təhsil alırlar. Azərbaycanlı tələbələr də Misirdə oxuyurlar. Lakin potensial heç də tükənməyib. Gənclərə ölkələrimizdəki təhsil imkanları barədə daha fəal məlumat vermək lazımdır. Çoxları alternativləri nəzərdən belə keçirmədən, təhsil almaq üçün vərdiş üzrə ənənəvi istiqamətləri seçirlər.

- Misir və Azərbaycan arasındakı əməkdaşlıq təcrübəsi Cənubi Qafqaz və Yaxın Şərq ölkələri arasında qarşılıqlı fəaliyyət üçün bir nümunə ola bilərmi?

- Misir ərəb dünyasında hər zaman aparıcı rol oynayıb. Azərbaycan öz ərazi bütövlüyünü bərpa etdikdən sonra Cənubi Qafqazın getdikcə daha nüfuzlu dövlətinə çevrilir. Regionlarımızı ümumi mədəni və dini dəyərlər birləşdirir. Lakin insanlara əməkdaşlığın üstünlüklərindən daha fəal bəhs etmək lazımdır. Tarixən bir çox ölkələr ticarət, investisiya və təhsil sahəsində öz ənənəvi tərəfdaşlarına istiqamətlənməyə davam edirlər. Vəziyyəti dəyişmək üçün insanlara yeni əməkdaşlıq istiqamətlərinin real üstünlüklərini göstərmək lazımdır. Bazarda yeni oyunçulara qarşı həmişə müəyyən müqavimət olur, çünki iri şirkətlər öz mövqelərini güzəştə getmək istəmirlər. Amma insanlar faydanı görsələr, yeni imkanlara hazır olacaqlar.

Oxşar xəbərlər

SOCAR-ın təşkilatçılığı, "Neftçi" və "Galatasaray" klublarının tərəfdaşlığı ilə şəhid və qazi övladları üçün "Futbol günü" adlı tədbir keçirilib

İlham Əliyev "Bakı Enerji Həftəsi"nin rəsmi açılış mərasimində iştirak edib - YENİLƏNİB-3

Tacikistan səfiri: Düşənbə və Bakı münasibətləri keyfiyyətcə yeni səviyyəyə yüksəlib

Azərbaycan Prezidenti İlham Əliyev yerli televiziya kanallarına müsahibə verib - TAM MƏTN

Səlahiyyətli nümayəndə: Naxçıvanda sahibkarlığın inkişafında keyfiyyətcə yeni mərhələ başlayıb